Bilgisayar programları, ülkemizde 12 Haziran 1995 tarihinde yürürlüğe girerek, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu' nu değiştiren 4110 Sayılı yasayla 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında koruma altına alınmıştır. 21 Şubat 2001 tarihli yasayla koruma kapsamı genişletilmiş ve cezalar artırılarak caydırıcılık kazandırılmıştır. Bunun dışında bilgisayar programları 1991 yılında Türk Ceza Kanunu' nun ''Bilişim Suçları'' adı altında düzenlediği 525/a maddesi ile de cezai anlamda koruma altındadır. Lisanssız yazılımın, çoğaltılması, yayılması, nakledilmesi, ticari mevkiye konulması, ayrıca Türk Ticaret Kanunu gereği haksız rekabet fiili ve suçu teşkil eder. Yine yazılım adı marka olarak tescilli ise fiil aynı zamanda Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uyarınca da marka suçu teşkil eder. Lisanssız satışın bir mahkeme kararı ile tespiti halinde alıcı ve satıcılar ayrıca vergi hukuk açısından "vergi kaçakçılığı'' suçu ve cezaları ile karşılaşacaktır.

Yaptırımlar Nelerdir?

. 6 yıla kadar hapis ve 150.000 YTL'ye kadar ağır para cezası,

. Lisanssız yazılımların, bilgisayarların ve teknik sistemlerin mühürlenmesi, müsaderesi ve imhası

. İşyerinin geçici süreyle kapatılması

. 6 aydan 3 yıla kadar meslek ve ticaretten men cezası

. Suça ilişkin mahkeme kararının yüksek tirajlı gazetelerde ilanı

. Her bir yazılım için ayrı ayrı talep edilebilecek yüksek miktarlarda tazminat

Yasa Karşısında Kimler Sorumludur?

Bilgisayar Kullanıcıları
            Bilgisayar kullanıcıları, bilerek veya bilmeyerek lisanssız yazılım kullanmakla yasalar karşısında suç işlemiş sayılır. Bu durumda yasalar, hem işverene hem de çalışana (kullanıcıya) cezai yaptırımlar getirir.

Kuruluşlar
            İşveren ve yöneticiler, çalışanların lisanssız yazılım kullanması veya bulundurması halinde, bunu bilmese dahi yasalar karşısında sorumlu olurlar. Bu suçun işlenmesini önlemeyen yöneticiler, kendileri suç işlemiş gibi cezalandırılırlar.

Lisanssız Yazılım Satıcıları
            Yasa, ne şekilde olursa olsun lisanssız yazılım çoğaltımı, dağıtımı ve satışı yapan şirketlere de ağır yaptırımlar getirmektedir. Bilgisayarlara lisanssız yazılım yükleyerek satışını veya dağıtımını yapan şirketler, diğerlerine oranla daha ağır yaptırımlarla cezalandırılmaktadır

Bir kullanıcı olarak sorumluluklarınız nelerdir?

            Bir yazılım kullanıcısı olarak ilk sorumluluğunuz orijinal programları yalnız kendi kullanımınız için satın almaktadır. Eğer yazılımı işiniz için alacaksanız, işyerinizdeki her bilgisayarın kendi orijinal kopyası ve gerektiği kadar kullanım kılavuzu olmalıdır. Yazılım üreticisinin yazılı iznini almadan bir yazılımın tek orijinal kopyasını birden fazla bilgisayara kurmak, yazılımı ödünç vermek, kopyalamak ya da dağıtmak yasalara aykırıdır. Bir yazılımı satın alırken bunun orijinal/yasal bir ürün olduğundan emin olun. Birçok taklit ürün paketlerinin görünümleri orijinaller gibidir. Ancak bunların kaliteleri düşüktür. Yazılım üreticileri, yeni ürünlerin taklit edilmesini zorlaştırmak için çalışmalarını sürdürmektedir.

Bir satıcı olarak sorumluluklarınız nelerdir?

            Bir yazılım satıcısı olarak ilk sorumluğunuz, lisanslı /orijinal yazılım satmaktır. Son kullanıcıları lisanslı yazılım konusunda eğitmek onlara bu konuda bilgi vermek bir satıcının görevlerinden biridir.

            Tüm yazılım satıcıları; lisanssız yazılımın kendi kazançlarının önündeki en büyük engel olduğunu unutmamalıdır.

            Tüm yazılım kullanıcıları; Lisanssız yazılım kullanarak elde edeceği faydanın hiçbir zaman ödeyeceği hukuki maliyetten fazla olmayacağını unutmamalıdır.

YAZILIM TELİF HAKLARI İLE İLGİLİ HUKUKİ BİLGİ

12.06.21995 tarih ve 22311 sayılı Resmi Gazete' de yayınlanan 4110 sayılı ''Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ilişkin Kanun'' ile ''Bilgisayar Yazımları'' Fikir ve Sanat Eselerli Kanunu' nun (FSEK) koruması altına alınmıştır. Böylece yazılım ürünlerinin sahip olduğu hukuki koruma kapsamı çok genişletilmiştir. 21.02.2001 tarih ve 4630 sayılı kanunla Fikir ve Sanat Eserleri Kanunun' da yapılan değişikliklerle koruma kapsamı, yaptırım sınırları daha da genişletilmiş ve cezalar artırılmıştır. 

SUÇ TEŞKİL EDEN FİİLLER

1) Lisansı alınmamış kopya yazılım kullananlar (FSEK),
2)  Lisansız kopya yazılımları satanlar (FSEK),
3)  Lisansız kopya yazılımları ticari amaçla elinde bulunduranlar, bedelsiz dağıtanlar, kiraya verenler (FSEK),
4) Yasal kullanım hakkına sahip olduğu yazılımı Iisansta izin verilenden fazla çoğaltanlar, bu kopyalan kiralayan satan dağıtan yada bedelli bedelsiz başkasına verenler veya sair surette Iisans sôzleşmesine aykırı davrananlar (FESK),
5) Lisans sahibinin izni olmadan bir yazılıma kendi adını koyanlar (FSEK),
6) Başkasının yazılımını kendi yazılımı gibi gösterenler (FSEK),
7) Yazılımı sahibinin izni olmadan değiştirenler (FSEK),
8) Yazılımın lisansını devredenin izni olmaksızın başkasına devredenler yada sair bir tasarrufa konu edenler (FSEK),
9) Lisanslı yazılımın koruma sistemini (şifre vs.) ortadan kaldıranlar, geçersiz kılanlar bu işe yarayan teknik araçları elinde bulunduranlar, dağıtanlar (FSEK),
10) Bilgisayar sistemindeki programları, verileri veya diğer unsurları hukuka aykırı olarak ele geçirenler ( Türk Ceza Kanunu- TCK),
11) Korsan kopyalama fiili esnasında aynı zamanda marka ve ticari ünvan hakları ve vergi mevzuatı da ihlal edilmiş olur (Türk Ticaret Kanunu, Markalar Kanunu, Markaların Korunması Hk. K.H.K, Vergi Kanunları),

SUÇUN FAİLLERİ

1 ) Yukarıdaki belirtilen suçları bilerek veya ihmal ile işleyenler,
2) Suça herhangi bir şekilde iştirak edenler,
3) Yönetimi altında çalışan personelin lisanssız yazılım kullanması halinde; bunu bilmese bile işveren ve yöneticiler,
4) işverenin bilgisi halinde lisanssız yazılım kullanan personel,
5) Şirket bünyesinde işlenen suçlarda masraf ve para cezası yönünden şirket tüzel kişiliği de suç failleriyle birlikte sorumludur.

SUÇLARIN CEZALARI

1 ) FSEK' e göre; işledikleri suçun türüne göre, 2 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 50.000 YTL'den 150.000 YTL'ye kadar ağır para cezası ile cezalandırılır,
2) FSEK' e göre; soruşturma esnasında bu kapsamda yazılım bulunduğu takdirde bu yazılımlar toplanır, bilgisayarlar ve sair teknik araçlar "mühürlenir", işyeri KAPATILIR. Dava sonunda hem yazılım hem de bilgisayarlar müsadere ve imha edilir.
3) FSEK'e göre; Mahkeme hükmü masrafı faillerden alınmak suretiyle tirajı yüksek gazetelerde ilan edilir suç ve failler kamu oyunun bilgisine sunulur,
4) TCK'ya göre; 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 15 YTL'ye kadar ağır para cezası ile cezalandırılır,
5) TCK' ya göre; 6 aydan 3 yıla kadar meslek ve ticaretten yasaklama cezası verilir,
6) Vergi Kanunlarına göre; suç fiillerinden menfaat temin edenler vergi kaçakçılığı suçundan ayrıca para ve hapis olmak üzere vergi cezalarına muhatap olurlar,
7) TTK'ya göre; 1 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar,
8) Markalar Kanunu ve Markaların Korunması Hk. K.H.K' ye göre; 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası ile 300 YTL'den  7.300 YTL'ye kadar ağır para cezası ile cezalandırılırlar ayrıca 1 yıldan az olmamak üzere meslek ve ticaretten yasaklanırlar,
9) Ayrıca açılacak tazminat davalarında ciddi tazminatlar ödemek zorunda kalırlar.

Tüm yazılım kullanıcılarına ve satıcılarına önemle duyurulur.

YAZILIM LİSANSI HAKKINDA BİLGİ BROŞÜRÜ

Lisanssız Yazılım Kullanımı Nedir?

            Lisanssız Yazılım Kullanımı, Türkiye ve uluslararası telif sözleşmeleri ile hakkı yasalarıyla korunan yazılım ürünlerinin yetkisiz olarak kopyalanması, çoğaltılması, yayılması ve ticari mevkiye konulmasıdır. kullanılması ya da üretilmesidir. Lisanssız yazılım kullanan her kişi aslında telif hırsızlığı hırsızlık yapmış sayılır ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) gereğince cezalandırılır.  Cezai ve tazminat müeyyidelerinin muhatabı olur.

Yazılım Lisans Sözleşmesi Nedir?

            Yazılım lisans sözleşmesi belirli bir yazılım ürünü ile ilgisi bulunan ve eser sahibi tarafından izin verilmiş kullanım şartlarını ifade eder. Lisans sözleşmesinde yazılıma sahip olan kullanıcının haklarını belirten ve gerekli düzenlemeleri içeren şartlar yer alır. Bilinmesi gerekli en önemli husus ; yazılım kullanan herkes yasal kullanıcı olduğunu sadece  programın orijinal kopyası, kullanma kılavuzu ve lisans sözleşmesi ile ispat edebilir.

İzinsiz Kopyalama Nedir?

            Lisanslı yazılım alanlar, orijinal disketlerin başına gelebilecek herhangi bir aksiliğe karşı sadece bir adet yedekleme kopyası yapabilirler. Orijinal yazılımların herhangi bir şekilde çoğaltılmış diğer kopyaları ise izinsiz kopya olarak nitelendirilir. Bu davranış da, yazılımı ve kullanım haklarını koruyan Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK) ve lisans sözleşmesinin ihlali demektir.

Orijinal Yazılım Kullanmanın Yararları Nelerdir?

·         Yazılımın yeni sürümlerine uygun fiyatlarla geçiş olanağı,
·         Gerekli kullanım kılavuzları,
·         Eğitim olanağı,
·         Teknik destek alabilme,
·         Tam ve eksiksiz çalışan yazılım fonksiyonları,
·         Kalite güvencesi,
·         Virüs riskine karşı koruma,
·         Yasalara uygunluk. 

Lisanssız Yazılım Kullanmanın Riskleri Nelerdir?

·         Hatalı ve eksik dokümanlar,
·         Yeni versiyonlara geçmek pahalıya mal olur,
·         Eğitim olanağı yoktur,
·         Teknik destek yoktur,
·         Fonksiyonlar eksik ve hatalı çalışır,
·         Kalite ve güvenilirlik açısından zayıftır,
·         Virüslere karşı hiçbir koruma yoktur,
·         Yasal takibatlara maruz kalınır.

Hangi Eylemler Lisanssız Yazılım Kullanımı Kapsamına Girer?

Son Kullanıcı Kopyalaması: Bir yazılımın, işyeri bünyesinde, lisanslı kullanıcısının dışında çok sayıda çalışanın kullanması amacıyla kopyalanması. İş ortamı dışında, arkadaşlar arasında yapılan disket değişimi de bu kategoriye girer.

Sabit-Disk Yüklemesi: Bilgisayar firmalarının, müşteri çekmek amacıyla, lisans vermeye veya satma hakları olmayan yazılımları ücretli veya ücretsiz  olarak izinsiz kopyalayarak, sattıkları bilgisayarın sabit disklerine yüklemeleri.

Yazılımın İzinsiz, Hukuka Aykırı  Çoğaltılması, Yayılması, Satılması, Nakledilmesi: Sahtecilik:Telif hakkına sahip Yazılımların yasadışı yollardan disket, CD-ROM gibi fiziki ortamlar üzerinde çoğaltılması, arak satılması, yayılması, nakledilmesi. Çoğunlukla ürünün yasal gözükmesini sağlayan yöntemlerle (paket, logo, hologram, vb. taklidi) yapılır.

Eş Anlı Kullanım: Son kullanıcının sadece kendi kullanımı için lisans aldığı yazılımın, aynı anda ya da farklı zamanlarda, birden fazla bilgisayarda kullanılmasıdır.

Elektronik Ortam Kopyalaması: İlan Tahtası'nda (BBS) Kopyalama:  Modem vasıtasıyla, bağlanılan internet ortamında veya diğer elektronik ortamlarda  çeşitli yöntemler kullanılarak,  Telif hakkı bulunan yazılımların, ortak ya da yarı özel bir elektronik ilan tahtasına modem ile bağlanan kullanıcılar tarafından izinsiz kopyalanması.

Yazılım Kiralama veya Ödünç Verme: Yazılımın yasadışı olarak son kullanıcılara kiralandığı veya ödünç verildiği  ve kiralanan bu yazılımın son kullanıcılar tarafından bilgisayarın sabit diskine sürekli kullanım amacıyla kopyalanması durumu.